SEVGİ VE AŞK

Prof. Dr. Faruk Beşer

Bir misyonla dünyaya getirilen insan bu misyonunu ancak dört temel saikle yerine getirebilir:

1. Sevgi (heyecan, samimiyet ve ihlas)
2. Bilgi
3. Eylem (bildikleri ile amel)
4. Tefekkür

Bu dört temel unsur dengeli ve birbirlerini koruyarak hareket etmedikleri sürece insanın ve insanlığın hayatında tıkanmalar ve sapmalar olur. Bu, tıpkı bir çekmecenin gözünü her iki ucunu beraberce değil de, sadece bir ucundan itmenize benzer; çekmece yamulacak ve hareket etmeyecektir.

Gerçi bunların hepsinin bir insanda toplanması ve daha da ilerisi, dengeli olarak toplanması çok nadir ve herkese nasib olmayan bir vakadır. Ama toplumlarda ve cemaatlerde bu dört unsuru temsil eden insanların yeterince bulunması, meydana gelecek aksaklıkları önlemeye yetebilir. Aksine, mesela bilgiden ve tefekkürden uzak bir sevgi, kulluğun (ubudiyetin) yönünü çok kolay değiştirebilir ve şirkin oluşmasına yol açabilir.

Sevgi de; nefret gibi, kin, haset, korku vb. gibi bir programdır ve insanın derununda böyle sayısız programlar vardır. Bu programların yanlış kullanılması, insandaki adeta bir mikroelektronik sistem olan düzeni bozar ve insan gayesinden uzaklaşır.

Sevgiyi pek çok çeşide ve sınıfa ayırmışlardır: "Heva, Alaka, Kelef, Aşk, Şe'af, Lev'a, Şeğaf, Ceva, Teym, Tebl, Tedlih ve Huyûm gibi (Fıkhu'l-lüğa 267). İbn Kayyim'e göre ise: "Alaka, Sababet, Ğaram, Aşk (Işk) ve son olarak da Teteyyüm" gibi (İğase II/1345).

Bütün bunlar "Hubb", yani "Sevgi" ile ifade edilir ve sevginin merhaleleridirler. Ancak ona göre "Aşk" Allah'tan (cc) başkasında takılıp kalan ve artık O'na ulaşmaya engel teşkil eden kör sevgidir. Bu yüzden Allah için "Aşk" kelimesi kullanılmaz. İlahi sevgiyi ifade etmek için Kur'an ve Sünnet "Hubb" kelimesini kullanmıştır. Ama konuya bir ıstılah seçme hürriyeti olarak bakanlar ve Allah için de "Aşk" kelimesini kullananlar da az değildir. Mesela İbn Arabi bunların başında gelir.